برخوردِ غزالی با فیلسوفان تاکنون مرکز توجه بوده است، و یا اندیشه های دینی- کلامی وی، اما در واقع غزالی دو سویه دارد یک سویه اش چنین است که می سازد: جهان بینی غزالی، بنیادی گری جهان بینی دینی نوین را ؛ و سویۀ دوم که آوازه دارترست، سویۀ ویرانگری وی است ویرانگری فلسفه.
بدون تردید مقوله شناخت (یا معرفت) در فلسفۀ ارسطو همچون هر فلسفۀ دیگر، رشته های همپیوندیِ درونی یا برونی و آشکار و نهان با دیگر مقوله های آن فلسفه دارد. در اینجا بدون پرداختن به کُلیّت فلسفۀ ارسطو، صرفا به پژوهش در مقولۀ شناخت نزد او می پردازیم، و تا حد امکان از نوشته های خود او استفاده می کنیم.
آنچه که علیت را هویت می بخشد و بدان اقتدار و مشروعیت می دهد یا حتی زورمندیه شناختی فرا می دهد – اعطا می کند- تا آن – چونان یک مقوله جدی – هم باشد ، هم به حساب آورده شود و هم احساس شود ، به گونه ای که ما نتوانیم آن را به کلی انکار کنیم یا دست کم بر روی اینکه آن ماهیتی ذهنی یا عینی دارد شک وارد کنیم خود علیت و دامنه و بُرد گسترده آن بوده و هست . این را هم کانت و هم ملاصدرا متوجه شده و آگاهانه یا ناآگاهانه نبز آن را در کار آورده اند.
